Iv курс талабалари учун амалий машгулотга услубий кулланма

ГЛАВНЫЙ КИТАЙСКИЙ ВРАЧ ПО СУСТАВАМ ДАЛ БЕСЦЕННЫЙ СОВЕТ:
ВНИМАНИЕ! Если у Вас нет возможности попасть на прием к ХОРОШЕМУ врачу - НЕ ЗАНИМАЙТЕСЬ САМОЛЕЧЕНИЕМ! Послушайте, что по этому поводу говорит ректор Китайского медицинского университета Профессор Пак.

И вот какой бесценный совет по восстановлению больных суставов дал Профессор Пак:

Читать полностью >>>

Вабо қўзғатувчиси ва касалликнинг юқиши

Вабо (холера) касаллигини вабо вибриони бактерияси келтириб чиқаради. Бу бактерия грамсалбий, вергулсимон бўлиб, ҳаракатланишини таъминлайдиган узун хивчин ва тўқималарга бирикиш учун керак бўлган тукчалари мавжуд.

Вабо касаллигини келтириб чиқариши мумкин бўлган В. чолерае бактериясининг кўпгина серотиплари мавжуд бўлиб, О-гуруҳига мансуб О1 ва О139 каби турлари вабонинг енг жиддий аломатларини келтириб чиқаради.

О-гуруҳ бактериялар юзаси турли липополисахарид-оқсил тузилмаларидан иборат бўлиб, иммунологик усуллар билан фарқланади.

Вабо вибрионининг бу серотиплари томонидан ишлаб чиқарилган токсин А ва Б суббирликдан ташкил топган ентеротоксиндир; ушбу суббирликларнинг синтези учун жавобгар генетик маълумот бактериянинг плазмидларида (генетик елементлар бактерия хромосомалардан ажралиб туради) сақланади.

Бундан ташқари, яна бир плазмид пилусни (бактерияни инсон ҳужайраларига бирикишига ёрдам берадиган тукчалар) кодлайди. Ентеротоксин инсон танаси ҳужайраларини ўзининг електролитлари ва сувини чиқаришга ундайди (асосан юқори меъда-ичак йўлларида), сув ва електролитлар чиқарилиб, ​​ичак бўшлиғида йиғила бошлайди ва ич кетиши каби танадан чиқиб кетади.

Ентеротоксин дифтерияга олиб келадиган бактериялар томонидан ҳосил бўлган токсинга ўхшайди, чунки ҳар икки турдаги бактериялар ўзларидан токсин ажратади, кейин шу токсин инсон ҳужайраларига киради. Бактериялар одатда ифлосланган сувни ичиш орқали юқади, аммо улар озиқ-овқатларга, айниқса денгиз маҳсулотларига тушиши ва кишини зарарлаши мумкин.

Касалликни ўрганиш тарихи

Патологияни даволаш усуллари бевосита унинг шакли ва ривожланиш босқичига боғлиқ. Даволаш имкон қадар самарали бўлишини таъминлаш учун касалликнинг сабабини аниқлаш керак. Ҳар қандай ҳолда ҳам сариқ касаллик аломатларини бартараф қилиш учун консерватив даволаш белгиланиши мумкин, ўта оғир ҳолларда еса жарроҳлик ўтказилади ва у жигар кўчириб ўтказишни назарда тутади.

Консерватив даво қуйидаги таркибий қисмлардан иборат:

  • Дори воситаларидан фойдаланиш — антигистаминлар, стероидлар.
  • Плазмаферез.
  • Фототерапия.
  • Парҳез тутиш.

Даволашнинг мақсади вирусни йўқотиш, жигар сиррозини олдини олиш ва касалликни бошқаларга юқтириш хавфини камайтиришдир. Агар кишида гепатитнинг сурункали аутоиммун шакли ривожланган бўлса, кортикостероидлар билан даволаш белгиланади.

Даволаш ўз вақтида бошланмаса, патологик жараёнлар шунчалик авж олиши мумкинки, шифокорлар ремиссия даврига ериша олишмайди. Бу ҳолда, жигар трансплантациясисиз бартараф қилиб бўлмайдиган хавфли асоратлар юзага келади.

Қўтир касаллигининг биринчи таърифлари 2500 йилдан кўпроқ вақт олдин қайд қилинган. Қадимги Юнонистонда қўтир «псора» атамаси билан бирлаштирилган тери касалликлари гуруҳига киритиларди.

Қадимги Римда қўтир «скабиес» дейилган, бу ном бугунги кунгача сақланиб қолган. Ўрта аср китобларида қўтирнинг паразитар табиати ҳақида фикрлар келтирилган.

Касалликнинг ривожланишида қўтир каналари ролининг ишончли далиллари фақат оптик микроскоп яратилгандан кейин пайдо бўлди. 1687 йилда италян шифокор Гиован Cосимо Бономо ва фармацевт Диачинто Cестони биринчи марта қўтир каналари ва зарарланишдан сўнг ривожланадиган типик тери аломатлари орасидаги боғлиқликни тасвирлаб бердилар.

Айнан улар касаллик микроскопик организм томонидан чақирилган бўлиши мумкинлигини айтишди.

Касаллик етиологияси ва патогенезнинг тўлиқ ва ишончли тавсифи 1844 йилда немис дерматологи Фердинанд Хебра томонидан берилган.

Онкологик касалликлар епидемиологияси

Қўтирнинг глобал епидемиологик тасвири ҳақида аниқ маълумот йўқ. Единбург (1815-2000 йиллар) ва Дания (1900-1970) бўйича нисбатан ишончли статистик ҳисобот мавжуд.

Ушбу маълумотларга кўра, тери касалликлари билан оғриган беморларнинг тахминан 5 фоизи бутун кузатиш даврида қўтир билан касалланишган. Касалланишнинг кескин ортиши уруш вақтида кузатилган ва қўтир аҳолининг 30 фоизигача қисмини зарарлаган.

Қўтир билан касалланишнинг 7-30 йил даврийли тўлқинли хусусияти ҳақида назария мавжуд. Бироқ, бу назариялар жиддий танқидга олинган.

Бир қатор скабицидларга қарши чидамлилигининг ривожланиши туфайли қўтир канаси агрессивлигининг сиклик ўсиши ҳақида далиллар мавжуд. Яшаш шароитлари, озиқланиш ва гигиенанинг ёмонлашуви, одамларнинг бир жойда тўпланишига олиб келадиган урушлар, табиий офатлар, очлик ва бошқа ижтимоий ҳодисаларда касалланиш чақнашлари қайд қилинади.

Қўтир билан касалланиш мавсумий характерга ега. Россия ва бошқа яқин МДҲ мамлакатларида бу куз-қиш мавсумидир.

Исроил армиясидаги 20 йиллик кузатиш натижаларида ҳам худди шундай маълумотлар олинган. Касалликнинг мавсумийлиги, қисман, каналарнинг биологик хусусиятлари билан тушунтирилади, уларнинг ҳосилдорлиги сентябр-декабр ойларида максимал даражага йетади, шунингдек, совуқ шароит қўтир каналари ташқи муҳитда омон қолишига ёрдам беради.

Бундан ташқари, совуқ одамларни бир жойда тўпланишига ундайди ва терлашини камайтиради (чунки тер билан антимикроб пептидлар чиқарилади, уларга қўтир каналари ҳам қисман сезгир бўлади). Ғарбий Африка мамлакатларида ҳам совуқ ва қурғоқ мавсумларда енг юқори касалланиш кўрсаткичлар қайд етилган.

Иқлимнинг мавсумийлиги кузатилмайдиган жойларда (Бангладеш, Гамбия, Бразилия) қўтир билан касалланиш ҳолатлари йил давомида тенг тақсимланади.

Қўтир ҳам епидемик, ҳам ендемик кечиши мумкин. Спорадик чақнашлар индустриал ривожланган мамлакатлар учун характерли бўлиб, касаллик асосан уюштирилган ётоқхоналар (ҳарбий казармалар, интернатлар, болалар уйлари, ўқув ётоқхоналари, қамоқхоналар, тиббий муассасалар ва бошқалар) ёки жамиятнинг асоциал қатламларида локализацияланади.

Кундуз кунлари бирлашадиган коллектив аъзолари (мактабгача таълим муассасалари гуруҳлари, ўрта ва олий ўқув юртлари ўқувчилари, меҳнат жамоалари) одатда епидемиологик хавфни акс еттирмайди. Бундай мамлакатларда касалланишнинг умумий даражаси паст. Англия ва Уелснинг 1994-2003 йиллар маълумотларига кўра, еркаклар орасида йилига 100 минг киши сонига 351, аёллар учун еса 437 та касалланиш қайд етилган.

Бироқ, бир қатор мамлакатларда касалланишлар анча юқори ва 40-80 фоизга йетиши мумкин. Айниқса, Суб-саҳро Африка халқлари, Австралия ва Янги Зелландия аҳолиси орасида беморлар айниқса кўп, бу еҳтимол, уларнинг иммунитети хусусиятлари ва терининг шох қавати тузилиши билан боғлиқ.

Умуман, ХХ асрнинг охирида қўтир билан касалланганлар сони 300 миллионга йетган (дунё аҳолисининг 5 фоизи).

Қўтирдан дунёда ёш болалар кўпроқ зарар кўради, бу уларнинг қўзғатувчига қарши иммунитети йўқлиги ва касалланганлар териси билан тез-тез алоқа қилиши билан боғлиқ. Россияда вазият бироз бошқача. Асосий хавф — аҳолининг фақат ўндан бир қисмини ташкил етадиган ўсмирлар орасида кенг тарқалган бўлиб, умумий касалланишлар сонининг 25 фоизи уларга тўғри келади.

Соғайиб кетиш еҳтимоллиги онкологик касалликнинг биринчи (дастлабки) босқичида ташхис қўйилганларда енг юқори бўлади. Ташхисдан кейин беш йил давомида тирик қолиш еҳтимоли бу беморларда 95% ни ташкил қилади.

Инсон саратонининг юздан зиёд нозологик шакллари аниқланган. Кўпинча аъзо ва тўқималарда юқори тезликли апоптоз (дастурлаштирилган ўлими) ва мос равишда ўлган ҳужайраларнинг ўхшаш хусусиятли янги ҳужайралар билан алмашадиган ёмон сифатли ўсмалар кузатилади. Жараён қайерда ривожланганлигига қараб, касаллик аломатлари ва белгилари ўзгариб туриши мумкин.

Кўкрак қафаси соҳасида бирламчи локализацияли онкологик касалликлар:

  • Ўпка;
  • Кўкрак бези;
  • Қалқонсимон без.

Қорин соҳасидаги бирламчи локализацияга ега бўлган онкологик касалликлар:

  • Ошқозон;
  • Жигар;
  • Буйрак;
  • Ошқозон ости бези.

Кичик тос аъзолари соҳасидаги бирламчи локализацияли онкологик касалликлар:

  • Простата бези;
  • Йўғон ва тўғри ичак;
  • Бачадон танаси ва бўйни;
  • Тухумдонлар;
  • Қовуқ;

Тери ва шиллиқ пардаларида бирламчи локализацияли онкологик касалликлар:

  • Тери ва шиллиқ парда меланомалари.

Турли ёш гуруҳлари учун онкологик касалликларнинг ривожланиш хавфи қуйидагича бўлади:

  • Гемопоез (қон ҳосил қилиш) ва лимфа ҳосил қилиш органлари — 30 ёшгача;
  • Ошқозон, қалқонсимон без, лимфома, лейкоз (еркаклар ва аёллар), бачадон бўйни, тухумдонлар, сут безлари (аёллар) — 31- 40 ёш;
  • Ўпка, ошқозон-ичак тракти (еркаклар, аёллар), сут безлари, аёл жинсий аъзолари (аёллар) — 41-50 ёш;
  • Ошқозон-ичак тракти, ўпка — 51-60 ёш;
  • Ўпка, тери, ошқозон-ичак тракти, сут безлари — 61-70 ёш;
  • Тери, ўпка, ошқозон-ичак тракти — 70 ёшдан ошганлар учун.

Сариқ касаллиги турлари

Сариқ касаллик бу бир қатор аломатлар мажмуи бўлиб, билурибин ортиши натижасида тери, кўз склераси, шиллиқ қаватлар сарғимтир бўлиб қолади. Нормада билирубин талоқда кечадиган еритроцитларнинг парчаланиши жараёнида чиқарилади. Сўнгра у жигарга ўтади ва метаболик жараёнларда иштирок етгач, организмни тарк етади.

Юқоридаги босқичларнинг биронтасида бузилиш бўлса, билирубин бирикмаси қонда тўпланиб, у склералар ва шиллиқ қаватларни сариқ рангга бўйлишига сабаб бўлади. Нима учун бундай бўлади? Гемоглобин парчаланиши пайтида организмда сариқ пигмент ҳосил бўлади.

Нормал ҳолатда у организмни дефакация жараёнида тарк етади. Жигар йетишмовчилиги ва сафро йўллари ўтказувчанлигининг бузилиши билан кечадиган сариқ касаллиги ривожланишида жуда кўп билирубин қонда қолади.

Бу ҳолда, ушбу модданинг бироз миқдори тери ёки буйраклар орқали чиқарилади.

Ушбу касаллик енг кенг тарқалганлардан бири ҳисобланади. Айниқса, сариқ касаллик кўпинча иқлими иссиқ ва санитария шароитлари ёмон бўлган мамлакатларда кўп қайд қилинади. Масалан, Марказий Осиёда деярли ҳар бир бола ушбу касалликни бошдан кечиради. Шарқий Йевропада вирусли касалликнинг тарқалганлиги йилига 100 минг аҳоли бошига 250 кишини ташкил етади.

Сариқ касаллик қандай гепатит ҳисобланади?

Халқ орасида сариқ касаллик деб кўпинча «гепатит А» ёки «Боткин» касаллиги айтилади. Бу вирусли патология организмнинг умумий интоксикацияси ва жигар фаолиятининг бузилиши билан бирга кечади. Бундан ташқари, вирусли гепатит Б ва гепатит C, шунингдек, касалликнинг аутоиммун, мононуклеоз, токсик, бактериал, доривор шакллари мавжуд.

Сариқ касаллик ривожланишида инкубация даври бир неча ойга чўзилиши мумкин. Касаллик давомийлигига қараб ўткир, узоқ муддатли ёки сурункали бўлиши мумкин.

Сариқ касалликнинг аломатлари ва даволаш усуллари тўғридан-тўғри касалликнинг тури ва босқичига боғлиқ. Бу патологиянинг келтириб чиқарган сабабига қараб фарқ қиладиган кўплаб шакллари мавжуд.

Конъюгацион сариқ касаллик

Сариқ касалликнинг бу шакли мустақил касаллик емас — у бевосита билирубин конверсиясининг бузилиши билан боғлиқ бўлиб, унинг организмдаги миқдорининг кескин ўсишига олиб келади. Бу ҳодиса янги туғилган чақалоқлар учун одатий ҳолдир, чунки улардаги модда алмашинуви жараёнлари ҳали номукаммал бўлади.

рахит касаллигини даволаш

Бироқ, баъзида катталарда ҳам сариқ касалликнинг бу шакли ташхисланади. Одатда бу жигарга салбий омиллар таъсири, масалан, дори воситаларини қабул қилиш оқибатида ривожланади.

Бундан ташқари, конъюгацион сариқ касаллиги туғма  патологияларнинг натижаси бўлиши мумкин, булар орасида Гилберт-Меиленграчт синдроми ҳам бор.

Гемолитик сариқ касаллик

Ушбу турдаги бузилиш ривожланишига еритроцитларнинг патологик парчаланиши, ортиқча билирубин тўпланиши ва организмдан унинг чиқарилиши билан боғлиқ мураккабликлар сабаб бўлади. Бу ҳолатни турли касалликлар ва патологиялар келтириб чиқариши мумкин: анемия, лимфолейкоз, тропик безгак, лимфосаркома.

Бундан ташқари, гемолитик сариқ касаллик дори моддаларининг танага токсик таъсиридан келиб чиқиши мумкин.

Физиологик сариқ касаллик

Сариқ касаллигининг бу тури янги туғилган чақалоқларга хос бўлиб, боланинг янги ҳаёт шароитларига мослашиши билан боғлиқ. Кўп ҳолларда касалликнинг физиологик шакли фермент тизимининг йетилмаганлиги билан тушунтирилади.

Бундан ташқари, бу билирубин метаболизмининг бузилиши билан боғлиқ бўлиши мумкин. Аксарият ҳолларда сариқ касаллиги муддатидан олдин туғилган ва заиф бўлган болаларда кузатилади.

Ушбу ҳолат учун тери ва шиллиқ қаватлар сариқлиги, шунингдек, юқори уйқучанлик характерлидир.

Неонатал сариқ касаллиги

Касалликнинг бу шакли ҳам янги туғилган чақалоқларда қайд қилинади ва қонда юқори миқдорда билирубин тўпланиши билан боғлиқ. Бу бузилиш жуда кенг тарқалган ва у гепатоцитларнинг ферментатив номукаммаллиги, билирубин ишлаб чиқаришнинг кўпайиши ва зардобнинг ушбу моддани бириктириб олиш қобилияти заифлиги билан боғлиқ бўлиши мумкин.

Баъзи ҳолларда патология дарҳол даволашни талаб қилади. Билвосита билирубин нейротоксик заҳар ҳисобланади ва баъзан бош мия пўсти ва пўст ости ядроларига зарар йетказиши мумкин.

Паренхимал сариқ касаллик

Касалликнинг бу тури жуда кенг тарқалган ҳисобланади. У гепатоцитлар — жигар ҳужайраларининг тузилиши ва фаолиятининг бузилиши билан боғлиқ.

Паренхимал сариқ касаллигини келтириб чиқарадиган асосий касалликлар ўткир вирусли гепатит ва жигар сиррозидир. Натижада, бемор жигарининг ўлчами катталашади, тери дастлаб сариқ, кейин қизғиш тус олади.

Шу билан бирга, танада телангиектазиялар ҳосил бўлади, улар ўзлари билан томирларли юлдузчаларни тақдим етади.

Жигарли шакли

Бу касаллик қонда бевосита билирубин миқдори ортиши билан чақирилган жигар ҳужайралари фаолиятининг бузилишининг натижаси ҳисобланади. Жигарли сариқ касаллиК ривожланишига вирусли гепатит, жигарни дорилар билан шикастланиши, сирроз, алкоголли гепатит, жигарда ёмон сифатли ўсма шаклланиши сабаб бўлиши мумкин.

Кўпинча касалликнинг бу шакли терининг сариқ рангга бўялиши, иштаҳа йўқолиши, кўнгил айниши, ўнг қовурға ости соҳасида оғриқ, сийдик ва нажас рангларининг ўзгариши билан бирга кечади. Даволаш тактикасини танлаш касаллик ривожланишига сабаб бўлган омилга қараб амалга оширилади.

Табобат олами - касалликлар ва уларни даволаш йўллари" китоби, А ...

Соғлом катта кишиларни касаллантириш учун тахминан 100 млн. гача вабо бактериялари талаб қилинади.

Бу катта миқдордан келиб чиққан ҳолда, касалликнинг тарқалиши учун озиқ-овқат ёки сувнинг жиддий ифлосланиши юз бериши керак ва одамдан одамга тўғридан-тўғри юқиши баъзи епидемик ҳолатлардан ташқари, камдан-кам кузатиилади.

Вабо епидемияси кузатилганда бактериялар бевосита ва билвосиа жуда юқумли бўлиб қолади, чунки озиқ-овқатлар ва сув ифлосланиши кенг тарқалади.

Қўтир канасининг биологияси ва ҳаёт сикли

Қўтир қўзғатувчиси — қўтир канаси инсоннинг облигат паразитидир. Паразитга жинсий диморфизм характерли: урғочилари еркакларидан икки баробар катта бўлиб, 0,3-0,5 мм гача йетади.

Каналарнинг чатишиши терининг юзасида содир бўлади. Чатишишдан кейин еркак каналар дарҳол нобуд бўлади.

Уруғлантирилган урғочи терининг шох қаватида қўтир йўлини шакллантиради ва унда бир кечада 2-4 та тухум қўяди. Тери кератини кана сўлагидаги махсус протеолитик ферментлар ёрдамида еритилади (ҳосил бўлган лизат билан еса озиқланади).

<img src='https://i2.wp.com/optimusmedicus.com/wp-content/uploads/2014/10/Детский-рахит-и-его-профилактика.jpg?fit=848,565

Понравилась статья? Поделиться с друзьями:
Добавить комментарий

;-) :| :x :twisted: :smile: :shock: :sad: :roll: :razz: :oops: :o :mrgreen: :lol: :idea: :grin: :evil: :cry: :cool: :arrow: :???: :?: :!:

Adblock
detector